Siostry Diakonisy w Szpitalu Miejskim im. Dr. M. Mossego

Erinnerung an Feldzug 1914-1915. Dr. M. Mosse. Krankenhaus Grätz”.

Kim są bohaterowie pozujący do zdjęcia? Pośród żołnierzy możemy dostrzec trzy siostry diakonisy w charakterystycznych czepkach z kokardą i granatowych sukniach
z fartuchem.

Dr M. Mosse Krankenhaus 1915r. (fotopolska eu)

Podobno to św. Feba zainspirowała niemieckiego pastora Theodora Fliendera do utworzenia w 1837 roku w Kaiserswerth ośrodka, który przygotowywał do pełnienia posługi diakonisy. Żyjące we wspólnocie siostry miały sprawować opiekę nad chorymi
i potrzebującymi. Kandydatki na diakonisy uczyły się teorii i praktyki, otrzymywały też przygotowanie religijne. Feba była diakonisą w portowym mieście Kenchrach, w Koryncie.
W Listach do Rzymian, apostoł św. Paweł, wychwala jej zasługi i poleca wspierać ją w każdej sprawie, podając że ona wspierała wielu, również jego.  

Kaiserswerth szybko zyskuje renomę. W 1851 roku do niemieckiego ośrodka przyjeżdża uczyć się Florance Nightingale, uważana za prekursorkę nowoczesnego pielęgniarstwa.W pierwszej połowie XIX wieku chorymi w szpitalach opiekowały się zakonnice, ale także osoby skazane za przestępstwa, które odpracowywały w ten sposób wyroki karne, nierzadko prostytutki, osoby z tzw. „nizin społecznych”. Decyzja Florance Nightingale, urodzonej w bogatej arystokratycznej rodzinie o poświęceniu się pielęgniarstwu wywołała szok i niedowierzanie w jej środowisku. Zamiast męża i licznego potomstwa Florance wybiera naukę zawodu pielęgniarki, odbywa liczne praktyki w szpitalach, zakłada w Londynie szkołę dla pielęgniarek, podczas wojny krymskiej na prośbę władz jedzie do Turcji i opiekuje się rannymi żołnierzami. W czasie nocnych dyżurów przechadza się z lampą i taki właśnie nadano jej przydomek „The Lady with the Lamp”.  

Kilkanaście lat po Florance, w roku 1865, w ośrodku w Kaiserswerth kształci się poznanianka Johanna Bade, późniejsza przełożona sióstr diakonisek w Prowincji Poznańskiej (od 1866 r. do 1911 r.). Mieszkańcy Poznania zawdzięczają jej trzy ewangelickie szpitale: na Zagórzu, nieistniejący już u zbiegu dzisiejszej ulicy  Libelta i Kościuszki ( w tym miejscu jest dziś Urząd Miasta) oraz Szpitala im. Heliodora Święcickiego. Johanna Bade zakłada w Poznaniu nowoczesną szkołę dla pielęgniarek.

Mutterhause w Poznaniu, którym kieruje Johanna Bade, kieruje siostry diakonisy także do innych szpitali w ówczesnej Prowincji Poznańskiej. W grodziskim Szpitalu Miejskim im. Dr. Marcusa Mossego siostry diakonisy będą opiekować się chorymi przez prawie 30 lat. Już w marcu 1892 roku, zaledwie kilka miesięcy po uroczystym otwarciu nowego budynku szpitala ufundowanego przez Rudolfa Mossego, Magistrat Grodziska zawiera umowę z Evangelischen Diakonissen Krankenhause w Poznaniu. Zgodnie z kontraktem do szpitala w Grodzisku oddelegowane zostają trzy siostry diakonisy. Za przydzielenie każdej siostry Magistrat Grodziska zobowiązuje się pokrywać renumerację w rocznej wysokości 220 Marek, płatną kwartalnie. Magistrat ma obowiązek zapewnić siostrom wszelką pomoc, w tym mieszkanie, łóżka, inne meble, bieliznę na łóżka oraz bieliznę stołową. Siostry mogą pełnić nocne dyżury jedynie co trzecią noc. Kontrakt stanowi, że jeśli  siostry mają siły i czas, to poza pracą w szpitalu mogą pełnić posługę przy chorych i ubogich w mieście. Szpitalem w Grodzisku kieruje wówczas dr Jacob Rubensohn i to pod jego nadzorem siostry diakonisy pielęgnują chorych. 

Siostry diakonisy opracowują i drukują szczegółowe sprawozdania roczne dotyczące szpitali, dane statystyczne dotyczą nie tylko Poznania, ale także całej Prowincji Poznańskiej,
w tym szpitala w Grodzisku (Verwaltungsbericht). Magistrat w Grodzisku również otrzymywał roczne sprawozdania.

W 1911 roku siostry diakonisy szykują się do otwarcia w Poznaniu  nowoczesnego lazaretu (obecnego Szpitala Klinicznego im. H. Święcickiego). 2 czerwca 1911 roku, dwa dni przed swoimi 80 urodzinami, trzy miesiące przed otwarciem szpitala umiera przełożona sióstr Prowincji Poznańskiej Johanna Bade. Informacja o jej śmierci zostaje przesłana również do Magistratu w Grodzisku (data wpływu pisma – 4 czerwca 1911 r. ).

Po zakończeniu I wojny i zwycięskim Powstaniu Wielkopolskim, Magistrat
w Grodzisku, na wniosek Rady Ludowej, wypowiada umowę ewangelickim siostrom diakonisom.  Od lipca 1919 roku opiekę i pielęgnację chorych w szpitalu miejskim w Grodzisku przejmują Siostry Elżbietanki. 

Opracowała: Ewa Spławska

Źródła wiedzy:
Kwerenda własna przeprowadzona w Archiwum Państwowym w Poznaniu
Materiały – Archiwum Państwowe w Poznaniu
Posener Tageblatt,
Postęp
Great Lives Florence Nightingale –https://www.bbc.co.uk/sounds/play/b01sm714
Maria Wojtczak: „Diakonissenanstalt w Poznaniu. Od Zagórza do Königsstrasse (1865-1875)”

Fot. Johanna Bade, przełożona sióstr diakonisek w Prowincji Poznańskiej (źródło: Wikipedia)
Nekrolog Johanny Bade –  Posener Tageblatt
Zawiadomienie szpitala w Grodzisku o śmierci Johanny Bade – źródło Archiwum Państwowe w Poznaniu
46. Verwaltungsbericht – źródło Archiwum Państwowe w Poznaniu
Informacja prasowa  o planowanej budowie szpitala diakonis w Poznaniu (dot. dzisiejszego Szpitala im. H. Święcickiego)